Gelişme ne
Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Ulusal Adil Geçiş Stratejisi ve Eylem Planı'nı kamuoyuna sundu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, planı Mardin'de düzenlenen tanıtım etkinliğinde duyurdu.
Strateji; iklim değişikliği, yeşil dönüşüm, dijitalleşme, yapay zekâ ve yeni üretim teknolojilerinin yol açtığı değişimlere odaklanıyor. Bu gelişmelerin istihdam, gelirler, çalışma ortamı, yetkinlikler, sosyal güvence, sağlık, bölgesel gelişme ve kapsayıcılık bakımından sonuçlarını inceliyor.
Hazırlık süreci, Adil Geçiş Politikaları İhtisas Çalışma Grubu'nun 16 Haziran 2022'deki toplantısıyla başladı. Çalışmalara 1.000'i aşkın paydaş dahil oldu ve 17 sektör 33 tematik başlık altında değerlendirildi.
Belirlenen sektörler çelik, alüminyum, enerji, çimento, gübre, kimya ve plastik, kritik ve stratejik minerallerin çıkarılması, geri dönüşüm ve atık, tekstil ve giyim, otomotiv, bilgi ve iletişim teknolojileri, savunma, tarım, turizm, perakende, inşaat, finans ve sigortadır.
Neden önemli
Belirlenen sektörler arasındaki çelik, alüminyum, enerji, çimento ve gübre, AB SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması) ile ilişkileri de dikkate alınarak seçildi. Bu alanlardaki şirketler ile ticarete açık diğer sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerin, emisyon azaltma çalışmalarının yanı sıra iş gücü ve operasyon planlarına da ihtiyaç duyması mümkün.
Strateji, geçişin işlerin ortadan kalkmasından ziyade görevleri ve beceri gereksinimlerini değiştireceği beklentisine dayanıyor. Bu nedenle önlemlerin tek bir kalıpla uygulanması yerine, sektörlerin ve bölgelerin kendi koşullarına göre uyarlanması öngörülüyor.
Öngörülen adımlar arasında geçiş için sosyal risk haritası hazırlanması, yapay zekâdan yoğun biçimde etkilenen meslekler için erken önlemler alınması, Mesleki Eğitim Merkezi müfredatına güncel yeşil ve dijital içerik eklenmesi ve kadınların mesleki yeterlilik belgelendirmesine erişiminin artırılması yer alıyor. Plan ayrıca yeni çalışma türleri için sosyal güvenlik modelleri ile Türkiye'ye özgü iklime duyarlı hastalıklar listesini de kapsıyor.
Sonraki adımlar
Yeşil ve dijital geçiş alanları için mikro yeterliliklerin 2028'e kadar geliştirilmesi planlanıyor. Dört pilot sektörü kapsayan illerde adil geçiş konusunda istişare kurulları oluşturulacak.
Bakanlık, uygulamayı eylem planı izleme sisteminde bulunan sayısal performans göstergeleriyle yılda iki kez takip edecek. Raporlar, bir bakan yardımcısının yöneteceği toplantılarda incelenecek, bakanlığın internet sitesinde yayımlanacak ve yıl sonunda değişiklik yapılmasına neden olabilecek.
Plana göre, İklim Kanunu kapsamında tahsil edilen gelirlerin %10'u bu faaliyetlere destek verecek. Ulusal finansmanın yanı sıra uluslararası iklim finansmanı, kalkınma finansmanı ve özel sektör kaynaklarının da katkı sunması bekleniyor.
Daha fazla bilgiye Bakanlığın ulusal adil geçiş politika belgeleri üzerinden erişilebilir.
