KARAR ÖZETİ
Kural ne istiyor
7552 sayılı İklim Kanunu 9 Temmuz 2025’te yayımlanarak yürürlüğe girdi (Resmî Gazete 32951). Ulusal emisyon ticaret sistemini, Karbon Piyasası Kurulunu, sera gazı emisyon iznini, yıllık tahsisat teslimini ve idari yaptırım rejimini kuruyor.
İklim Değişikliği Başkanlığı, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği taslağını 22 Temmuz 2025’te görüşe açtı; görüş süresi 4 Ağustos 2025’te kapandı. Taslağa göre pilot dönem 2026 ve 2027’yi kapsıyor ve yıllık emisyonu 50.000 ton CO2 eşdeğerinin üzerindeki SKDM sektörü tesislerine — demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre ve elektrik üretimi — uygulanıyor; bu ulusal emisyonun %41’ine karşılık geliyor ve tahsisat kıyaslama yöntemiyle %100 ücretsiz veriliyor. 2028–2035 birinci uygulama dönemi kapsamı Ek-1 faaliyetlerine genişleterek %47’ye çıkarıyor. Yönetmelik hâlâ taslaktır ve yürürlükte değildir.
Kim, ne zamandan itibaren etkileniyor
Kimler için: Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre ve elektrik üretimi gibi büyük doğrudan emisyon kaynağı tesislerin işletmecileri ile uyum, enerji ve finans ekipleri.
İkincil mevzuatta sayılacak doğrudan emisyon faaliyetlerini yürüten tesisler, 9’uncu maddenin üçüncü fıkrası uyarınca İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni almak zorundadır. Geçici 1’inci maddenin ikinci fıkrası 9 Temmuz 2025’ten itibaren üç yıl — yani 9 Temmuz 2028’e kadar — süre tanır ve bu süre boyunca iznin bir kez alınmış sayılmasını öngörür; Karbon Piyasası Kurulu kararıyla en fazla iki yıl uzatılabilir.
ETS kapsamındaki tesisler her yıl doğrulanmış yıllık emisyon miktarına eşit tahsisat teslim etmek zorundadır (9’uncu maddenin beşinci fıkrası).
Yaptırımlar somuttur. Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun süresinde sunulmaması 500.000 – 5.000.000 TL idari para cezası gerektirir ve ETS kapsamındaki tesislerde iki katı uygulanır (14/1). Geçerli izin olmadan faaliyet, son beş yılda sunulan en yüksek doğrulanmış rapor üzerinden ton CO2 eşdeğeri başına 5 TL, doğrulanmış rapor yoksa 1.000.000 – 10.000.000 TL olarak hesaplanır (14/4-b). Bunlar kanuni taban tutarlardır ve her yıl yeniden değerlenir; 27 Aralık 2025’te yayımlanan tebliğ 2026 için tutarları %25,49 artırdı. Pilot dönemde cezalar %80 oranında indirilir (Geçici 1/1).
Ayrıca 5 ve 6’ncı maddelerdeki planlama araçları ile yerel iklim değişikliği eylem planları için son tarih 31 Aralık 2027’dir (Geçici 2).
Sonraki adımlar
- Tesisinizin sayılan doğrudan emisyon faaliyetlerinden birini yürütüp yürütmediğini ve yıllık 50.000 ton CO2 eşdeğerini aşıp aşmadığını netleştirin; taslakta pilot üyeliğini belirleyen ölçüt budur.
- 2026 takvim yılı için tesis düzeyinde izlemeyi şimdi kurun. Hata yapmanın ucuz olduğu yer pilot dönemdir: cezalar %80 indirimlidir.
- Doğrulayıcı belirleyin ve yıllık doğrulamayı proje değil, süreklilik arz eden bir maliyet kalemi olarak bütçeleyin.
- AB’ye de ihracat yapıyorsanız tek bir izleme sistemi kurun. Burada ödenen karbon fiyatı SKDM yükümlülüğünden düşülebildiği için yurt içi maliyet üstüne eklenmez; SKDM rehberine bakın.
- İkincil mevzuatı canlı takip edin: faaliyet listesi, tahsisat kuralları ve izleme-raporlama-doğrulama ayrıntısı hâlâ tamamlanmakta olan yönetmeliklerde ve bu sayfa aşağıda onları izliyor.
Kapsam sınırı
Taslak yönetmeliğin hükümlerini yürürlükteymiş gibi aktarmıyoruz; gönüllü karbon piyasaları ve karbon denkleştirme bu rehberin dışındadır.