KARAR ÖZETİ
Kural ne istiyor
2003/87/AT sayılı Direktif, (AB) 2023/959 sayılı Direktifle değiştirilerek AB emisyon ticaret sistemini deniz taşımacılığına genişletti ve binalar, karayolu taşımacılığı ile küçük sanayiye tedarik edilen yakıtlar için ETS2 adlı ayrı bir sistem kurdu.
AB sanayisine verilen ücretsiz tahsisat SKDM ile eş zamanlı olarak kaldırılıyor. Komisyonun 2030 sonrası tavan, havacılık ve ücretsiz tahsisatın uzatılmasına ilişkin güncel önerileri bu nedenle yalnızca AB’li işletmeleri değil ihracatçıları da ilgilendiriyor; bu öneriler aşağıdaki kapsamda izleniyor.
Kim, ne zamandan itibaren etkileniyor
Kimler için: Denizcilik ve lojistik işletmecileri, AB limanlarına sevkiyat yapan ihracatçılar ve tedarik zincirinde ya da yakıt maliyetinde AB karbon fiyatını modelleyen herkes.
AB limanlarına uğrayan 5.000 groston ve üzeri gemileri işleten denizcilik şirketleri bayrak ayrımı olmaksızın kapsamdadır: iki AB limanı arasındaki seferlerde ve AB limanında yatarken oluşan emisyonun %100’ü, AB dışında başlayan veya biten seferlerde ise %50’si.
Her yıl 31 Mart’a kadar THETIS MRV üzerinden ve atanmış idareye doğrulanmış emisyon raporu sunmak, 30 Haziran’a kadar uygunluk belgesi bulundurmak ve 2024 için raporlanan emisyonun %40’ı, 2025 için %70’i, 2026 ve sonrası için %100’ü kadar tahsisat teslim etmek zorundadırlar; ilk tam teslim 2027’de yapılır. 2026’dan itibaren metan ve diazot monoksit de denizcilik kapsamına girer.
ETS2 yakıt kullanıcısını değil yakıt tedarikçisini kapsar. Yükümlü kuruluşların 1 Ocak 2025’e kadar sera gazı emisyon izni alması ve her yıl 30 Nisan’a kadar emisyon raporu sunması gerekiyordu; ticaretin başlangıcı bir yıl ertelenerek 2028’e alındı. Türk şirketleri bu sisteme AB’deki operasyonlarının ve AB’li müşterilerinin ödediği yakıt fiyatı üzerinden temas eder.
Sonraki adımlar
- Grup şirketlerinizden herhangi birinin AB limanlarına uğrayan 5.000 groston ve üzeri gemi işletip işletmediğini kontrol edin; yükümlülük bayrağı veya maliki değil, gemiyi işleten şirketi izler.
- THETIS MRV rakamlarını kurumsal sera gazı envanterinizle bir denetçi yapmadan önce siz mutabık kılın; farklı sınırlar üzerine kuruludurlar ve ilk seferde nadiren tutarlar.
- Teslim rampasını açıkça modelleyin: 2024 için %40, 2025 için %70, 2026 emisyonlarından itibaren %100; ayrıca 2026’dan itibaren metan ve diazot monoksit.
- ETS revizyonunu bir SKDM girdisi olarak izleyin. Ücretsiz tahsisatın sona erme hızı, Türk ihracatçısının AB’li müşterisi üzerinden nihayetinde ödeyeceği SKDM katsayısını belirler.
Kapsam sınırı
Türkiye’nin ulusal ETS’i için ayrı bir rehber vardır; bu sayfa Birleşik Krallık ETS’ini ve gönüllü piyasaları kapsamaz.