KARAR ÖZETİ
Kural ne istiyor
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük ile kuruldu ve Birliğe giren çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, hidrojen ve elektrik ithalatındaki gömülü emisyonu fiyatlandırıyor. Geçiş dönemi raporlaması 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 arasında yürüdü; kesin rejim 1 Ocak 2026’dan beri uygulanıyor.
20 Ekim 2025’te yürürlüğe giren (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük mekanizmayı yeniden biçimlendirdi: ithalatçı başına takvim yılında 50 ton kümülatif net kütle şeklinde tek bir asgari eşik getirdi (hidrojen ve elektrik bu eşiğin dışında), sertifika satışlarının başlangıcını 1 Şubat 2027’ye erteledi, yıllık beyan tarihini 30 Eylül’e taşıdı ve üç aylık sertifika bulundurma yükümlülüğünü gömülü emisyonun %50’sine indirdi. Komisyon, eşiğin ithalatçıların yaklaşık %90’ını kapsam dışına çıkarırken gömülü emisyonun yaklaşık %99’unu kapsamayı sürdürdüğünü belirtiyor.
Kim, ne zamandan itibaren etkileniyor
Kimler için: AB’ye çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, hidrojen ve elektrik ihraç eden şirketler ile sürdürülebilirlik, ihracat ve finans ekipleri.
Hukuken yükümlülük AB’li ithalatçıdadır: SKDM kapsamındaki malların serbest dolaşıma girebilmesi için yetkili SKDM beyan sahibi statüsüne sahip olması gerekir. Türk üretici hiçbir zaman beyan sahibi değildir ve sertifika teslim etmez.
Ticari yük ise yine Türk ihracatçısına biner. Beyan sahibi, sevkiyat bazında gömülü emisyonu raporlamak zorundadır ve bu rakamın tek inandırıcı kaynağı malı üreten tesistir. AB’ye kapsam içi mal gönderiyorsanız, tesis düzeyinde doğrulanmış emisyon verisi bir raporlama nezaketi olmaktan çıkıp siparişin koşulu hâline geliyor.
2026 boyunca sevk edilen mallar için ilk sert tarih 30 Eylül 2027’dir: ilk yıllık SKDM beyanı ve sertifika teslimi o gün yapılır. Beyan sahiplerine sertifika satışı 1 Şubat 2027’de başlar.
Sonraki adımlar
- Her AB müşterinize, sizin ürün grubunuzda 50 tonluk asgari eşiği aşıp aşmadığını sorun. Eşiğin altındaysa kapsam dışıdır ve hiçbir veri akmak zorunda değildir; tek başına bu yanıt bir uyum projesini gereksiz kılabilir.
- İzleme sınırınızı şirket düzeyinde değil, tesis ve üretim süreci düzeyinde kurun. Kurumsal karbon ayak izi burada yanlış rakamdır ve kabul edilmez.
- Rakamları akredite bir doğrulayıcıya doğrulatın ve erken başlayın: Türkiye’deki darboğaz doğrulama kapasitesidir. TÜRKAK’ın SKDM doğrulayıcı akreditasyon başvurularını almaya yönelmesi tam da bu yüzden önemlidir (aşağıda izleniyor).
- Finansmanını kurun. Türk Eximbank’ın firma başına 20 milyon avroya kadar kullandırılan yeşil ihracat kredisi doğrudan SKDM sektörlerine bakıyor, Ticaret Bakanlığı’nın Responsible programı Yeşil Mutabakat danışmanlık giderinin yarısını karşılıyor; ikisi de aşağıdaki teşvik listesinde.
- Ardından Türkiye ETS rehberini okuyun. (AB) 2023/956 sayılı Tüzüğün 9. maddesi uyarınca üretim ülkesinde fiilen ödenen karbon fiyatı SKDM yükümlülüğünden düşülebilir; ulusal sistemin stratejik gerekçesi budur.
Kapsam sınırı
Bu rehber AB mekanizmasını ve Türk tedarikçiden istediklerini kapsar. Türkiye’nin kendi emisyon ticaret sisteminin ayrı bir sayfası vardır; Birleşik Krallık SKDM’si burada izlenmez.