Neler Yaşandı
350 Türkiye üyeleri, iklim acil durumunun Türkiye'nin su kaynaklarını ve tarım arazilerini nasıl tehdit ettiğini vurgulamak için Konya havzası bölgesindeki bir çöküntü çukuru alanında "İklim Krizi Burada" yazılı bir pankart açtılar. Eylem "Asıl Neden: Fosil Yakıtlar" kampanyasının bir parçasıydı.
Türkiye'nin afet yönetimi kurumu AFAD tarafından geliştirilen Çöküntü Duyarlılık Haritası'na göre, Konya Kapalı Havzası 739 tescilli çöküntü çukuru içermektedir. Bunlardan 702'si Konya'da, 29'u Karaman'da ve 8'i Aksaray'da bulunmaktadır. 2020'den beri Konya'da 126 yeni çöküntü çukuru oluşmuş olup, bu da önceden kaydedilen 576 adet taban sayısına eklenmiştir.
Araştırmalar, Konya Ovası'ndaki çöküntü çukuru oluşumunun iklim değişikliği, kuraklık ve kontrolsüz yeraltı suyu çıkarımı ile yakından bağlantılı olduğunu göstermektedir. Azalan yağış ve yükselen sıcaklıklar su kaynakları üzerindeki baskıyı ağırlaştırırken, tarımda aşırı yeraltı suyu kullanımı—bunun çoğu ruhsatsız kuyulardan—akifer tükenmesini hızlandırmaktadır.
Neden Önemli
Çöküntü çukurları Türkiye'nin milyonlarını etkileyen bileşik bir krizin somut kanıtlarıdır. Boğaziçi Üniversitesi'nde bir araştırmacı, oluşumların "iki yönlü bir su krizinin doğrudan sonucu" olduğunu belirtmiştir: tarımsal sulama talebi büyük ölçüde yetkisiz yeraltı suyu çıkarımı yoluyla karşılanırken, aynı zamanda iklim kaynaklı yağış düşüşü doğal akifer yenilenişini zayıflatmaktadır. Mısır gibi su yoğun mahsullerin yetiştirme alanının genişlemesi bu baskıyı yoğunlaştırmıştır.
Zamanlaması önem taşımaktadır: Türkiye Antalya'da COP31'e ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, Konya Ovası iklim etkilerinin soyut gelecek senaryoları değil, gıda güvenliği ve su mevcudiyetine yönelik doğrudan tehditler olduğunu göstermektedir.
Geçmiş
Çöküntü çukurları, yeraltı suyu çıkarımı temel akiflerin çökmesine neden olduğunda ve üstündeki yüzeyi dengesizleştirdiğinde meydana gelir. Konya Kapalı Havzası özellikle savunmasızdır çünkü sınırlı doğal yenileme kapasitesine sahip kapalı bir akifer sistemidir.
Sırada Neler Var
350 Türkiye, hükümetin fosil yakıtlardan uzaklaşmanın hızlandırılmasını ve yenilenebilir enerjiye adil bir geçişin uygulanmasını çağırırken, yeni kömür ve fosil yakıt yatırımlarını desteklemeye devam etmesine karşı çıkmıştır.