Ne oldu
Climate Action Network tarafından yayımlanan ve İklim Haber’de yer verilen ECO bülteni, Antalya’daki COP31 için önceliklerini açıkladı. Bülten, hükümetlerin çok taraflı iş birliğine verdiklerini ifade ettikleri desteği; 1.5°C hedefini erişilebilir tutan, iklim finansmanı sağlayan ve hakkaniyet, haklar ile adaleti eylemin merkezine koyan kararlarla desteklemesi gerektiğini savunuyor.
Bülten, Taraflardan Belém’de kararlaştırılan adil geçiş mekanizmasını kurmalarını ve işler hâle getirmelerini istiyor. Mekanizmanın uluslararası iş birliğini desteklemesi, bilgi paylaşımını sağlaması, engelleri ve riskleri saptaması ve ulusal adil geçiş stratejileri için teknik ve mali desteği harekete geçirmesi öneriliyor. ECO, sonuçlanmamış konular için belirli bir süreç ve takvim oluşturulması gerektiğini; mekanizmanın en geç COP32’de faaliyette olması gerektiğini belirtiyor.
Bülten ayrıca, fosil yakıtlardan hakkaniyetli ve düzenli biçimde uzaklaşmaya yönelik planlar, adil elektrifikasyon ve emisyonları azaltacak diğer önlemler dâhil olmak üzere daha güçlü azaltım çalışmaları talep ediyor. Buna ek olarak ülkeleri, Kayıp ve Zarara Müdahale Fonu’na yönelik mevcut taahhütleri ödemeye dönüştürmeye ve fonun kaynaklarını yeniden artırmaya başlamaya çağırıyor.
Neden önemli
Avustralya ile birlikte COP31 eş başkanlığını yürüten Türkiye açısından bu talepler, müzakerelerin nasıl yönetileceğine ve çalışanlar, topluluklar ile işletmeler açısından pratik sonuçlar doğuran kararlar alınıp alınmayacağına dikkat çekiyor. ECO, başkanlıkların süreci dar kurumsal çıkarlar veya sınırlı siyasi açıklamalar yerine kamu yararına odaklı tutması gerektiğini söylüyor.
Bülten, iklim politikasını sağlık, istihdam ve kamu hizmetleriyle de ilişkilendiriyor. Hakkaniyetli bir geçişin daha temiz hava, daha güvenli çalışma, erişilebilir temiz enerji ve daha güçlü hizmetler sağlaması; aynı zamanda toplulukların ve bölgelerin geride kalmamasını güvenceye alması gerektiğini savunuyor. Sivil toplum, çevre ve insan hakları savunucuları ile aktivistler için koruma önlemleri talep ediyor.
Arka plan
ECO, UNEP 2026 Adaptation Gap Report’a atıfla, gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere sağlanan uluslararası kamu uyum finansmanının 2024'te US$28.2–31.7 billion olduğunu aktarıyor. Gelişmekte olan ülkelerin uyum ihtiyaçlarının 2035 itibarıyla yılda US$305–420 billion düzeyine çıkabileceğini belirtiyor. COP30’da uyum finansmanını üç katına çıkarma hedefi gerçekleşse bile, ECO açığın en az %70’inin süreceğini hesaplıyor.
Grup, gelişmiş ülkelerin 2035’ten çok önce uyum için yılda en az US$120 billion sağlamasını istiyor. Bu desteğin, iklim etkilerine açık ülkelerde borç yükünü artırmak yerine öngörülebilir, kamu kaynaklı ve hibe temelli olması gerektiğini ifade ediyor.
Sırada ne var
ECO, COP31’de Tarafların önerilen Küresel Adil Geçiş için Belém-Antalya Mekanizması’nın yapısı, sorumlulukları ve takvimi üzerinde anlaşmasını istiyor. Ayrıca, gelişmekte olan ülkeler için kamu kaynaklı ve hibe temelli finansmandaki açığı gidermeyi amaçlayan, Paris Agreement'ın Article 9.1 maddesiyle bağlantılı bir iklim finansmanı çalışma programında ilerleme talep ediyor.
