Ne oldu
BM Genel Sekreteri António Guterres, Türkiye'deki COP31 Dünya Liderleri Zirvesi'nde hükümetlere fosil yakıtların yerine daha temiz enerji kaynaklarını geçirmek üzere daha hızlı hareket etme çağrısı yaptı. Uluslararası düzeydeki yavaş adımların emisyonların, sıcaklıkların ve iklimle bağlantılı felaketlerin ağırlaşmasına yol açtığını söyledi.
Guterres, fosil yakıtlara bağımlılığın iklim tehdidinin yanı sıra ekonomik kırılganlık da yarattığını savundu. İnsanların yaklaşık dörtte üçünün fosil yakıt ithal eden ülkelerde yaşadığını, bunun da onları kontrolleri dışındaki enerji fiyatı hareketlerine açık hâle getirdiğini belirtti. ABD, Israel ve Iran'ın dahil olduğu çatışma sırasında Orta Doğu petrol ihracatındaki aksamanın ardından petrol fiyatlarının yükselmesine dikkat çekti.
Ülkeleri, düzensizlik ve geçim kaynaklarının kaybıyla karşılaşmak yerine temiz enerjiye adil bir geçiş planlamaya çağırdı. Ayrıca hükümetlerden petrol ve gaz şirketlerine beklenmedik kazanç vergisi uygulamalarını, bu gelirleri iklim etkilerinden zarar gören kırılgan ülkelerin toparlanmasına yönlendirmelerini istedi.
İklim Haber'e göre Guterres, yaklaşık 200 ülkeden müzakerecilerin bir enerji planı üzerinde uzlaşmaya çalıştığı sırada bu çağrıyı yaptı.
Neden önemli
Açıklamalar, fosil yakıt kullanımını azaltmanın iklim gerekçesini erişilebilir fiyatlar, enerji güvenliği ve dalgalı ithalat fiyatlarına maruz kalma konularıyla bir araya getiriyor. Hükümetler ve şirketler açısından mesaj, temiz enerji yatırımlarının yalnızca emisyonlara yönelik bir adım olarak değil, dış enerji piyasası şoklarına karşı bir yanıt olarak da sunulduğu yönünde.
Önerilen vergi, kayıp ve zarar finansmanını da yeniden gündeme taşıyacak. Guterres, petrol ve gaz şirketlerinin yüksek kârlarını kırılgan ülkelerin kullanımına sunulan görece sınırlı kaynaklarla karşılaştırdı. Konuşmasında böyle bir uygulama için takvim, vergi oranı veya uluslararası mekanizma belirtilmedi.
Sonraki gelişmelerde ne izlenmeli
Müzakereciler, elektriğin küresel enerji tüketimindeki payını artırmayı ve fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik durmuş çabaları yeniden başlatmayı hedefleyen bir plan üzerinde çalışıyor. Okuyucular, üzerinde anlaşmaya varılan herhangi bir metnin elektrifikasyon, temiz enerji kapasitesinin artırılması veya fosil yakıtlardan geçiş için ölçülebilir beklentiler içerip içermediğini izlemeli.
Enerji yoğun faaliyetleri veya yüksek karbonlu tedarik zincirleri bulunan şirketler de elektrik sistemi yatırımları, fosil yakıt fiyatlandırması ve olası beklenmedik kazanç vergilerine ilişkin politika işaretlerini takip etmeli. Guterres, BM genel sekreterliği görevinden yıl sonunda ayrılacağını söyledi.
