Ne oldu
BM Çevre Programı'nın Adaptation Gap Report 2026 raporu, gelişmekte olan ülkelerin 2035'e kadar uyum için her yıl yaklaşık $305bn'a ihtiyaç duyacağını tahmin ediyor. Olası enflasyon hesaba katıldığında bu tahmin yıllık $420bn'a yükseliyor.
COP30 hedefi, 2035'e kadar uyum finansmanını en az üç katına çıkarmak. UNEP'in bu taahhüde ilişkin yüksek tahminine göre, uluslararası uyum finansmanı yılda $120bn'a ulaşacak. Bu tutar, öngörülen ihtiyaçların beşte biri ile %29'u arasını karşılayacak.
Gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere sağlanan uluslararası kamu uyum finansmanı, 2024'te $28.2bn ile $31.7bn arasındaydı; bu tutar önceki yılın yaklaşık $1bn üzerindeydi. Gelişmekte olan ülkelerin diğer gelişmekte olan ülkelere sağladığı finansman 2019'da $3.8bn iken 2024'te $9.6bn'a yükseldi, ancak mevcut gelişmiş ülke hedeflerine dahil edilmiyor.
Uluslararası kamu finansmanı yoluyla harekete geçirilen özel uyum finansmanı 2024'te $3bn'a ulaştı; bu, 2019 seviyesinin iki katı. UNEP ayrıca dünya genelinde $3bn tutarında başka özel akış tespit ediyor, ancak kaydedilen rakamların tüm yatırımları kapsamayabileceği uyarısında bulunuyor.
Neden önemli
Rakamlar, iklim etkilerine en fazla maruz kalan ülkelerin karşı karşıya olduğu finansman sorununun boyutunu ortaya koyuyor. UNEP'e göre özel finansman, kamu desteğinin yerini doğrudan alamaz; çünkü bu finansman çoğu zaman kamu önceliklerinden ziyade şirketlerin kendi faaliyetlerini, varlıklarını ve tedarik zincirlerini koruyor.
COP31'e Antalya'da ev sahipliği yapması beklenen Türkiye için bu konu, küresel finansman hedeflerinin ulusal ve yerel projelere ulaşan önlemlere dönüştürülmesine yönelik görüşmelerin merkezinde olacak. Finansman düzeyleri tek kısıt değil: Hükümetlerin ayrıca açık yasal çerçevelere, belirlenmiş kurumsal sorumluluklara, koordinasyona, kamu katılımına ve hesap verebilirliğe ihtiyacı var.
Değerlendirilen 118 ülkenin %89'u, ulusal iklim taahhütlerinde veya uyum planlarında kayıp ve zarara yer veriyor. Ancak yalnızca %54'ünde kayıp ve zarar bilgilerini toplamak için düzenlemeler bulunuyor ve %38'inde ilgili bir yasal çerçeve var.
Arka plan
En az gelişmiş ülkeler ile küçük ada gelişmekte olan devletlerinin toplam uyum ihtiyacı yılda yaklaşık $50bn; bu tutar gayrisafi yurt içi hasılalarının yaklaşık %3 ila %4'üne eşdeğer. UNEP, daha yüksek akışların 2035'e kadar bu ihtiyaçların %49 ila %84'ünü karşılayabileceğini tahmin ediyor.
2024'te hibeler veya yüksek imtiyazlı krediler, en az gelişmiş ülkelere yönlendirilen uyum finansmanının yaklaşık %90'ını ve küçük ada gelişmekte olan devletlerinin aldığı finansmanın %80'ini oluşturdu. UNEP, imtiyazsız borca daha fazla bağımlılığın, borçlanma kapasitesi sınırlı ülkelerde mali baskıyı artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Sırada ne var
COP30 taahhüdü, 2035'e kadar uyum finansmanını en az üç katına çıkarmayı hedefliyor. UNEP'in değerlendirmesi, hükümetler için paralel bir göreve işaret ediyor: Finansmana erişimi iyileştirmek ve planları ile finansmanı uygulanan uyum önlemlerine dönüştürmek için gereken kurumları güçlendirmek.
