Ne oldu
Buğday Derneği, Şubat 2023 depremlerinin ardından Hatay’daki tarımsal üretime yönelik onarıcı dönüşüm programını Aralık 2023’te başlattı. İhtiyaçlar ve potansiyelin iki ay boyunca değerlendirilmesinin ardından program, çeşitli ilçelerden 120 aday üreticiyle hayata geçti.
Çalışma; Karakılçık buğdayı, narenciye, nar, domates, biber ile tıbbi ve aromatik bitkileri kapsıyor. İlk iki yılda çiftçilere agroekoloji, toprak iyileştirme, su yönetimi, kimyasal kullanmadan hastalıklarla mücadele, kooperatifçilik, tarım finansmanı ve dijital pazarlama alanlarında uygulamalı ve sınıf içi destek verildi.
Program ayrıca dışarıdan sağlanan tarımsal materyallere bağımlılığı azaltmayı hedefleyen girdiler ve ekipman sundu. Bunlar arasında organik gübreler, biyostimülantlar, kompost sistemleri, dal parçalayıcı ve biyolojik zararlı mücadelesi preparatları yer aldı. Ekimden hasada kadar teknik danışmanlık sağlandı.
Neden önemli
Girişim, üretim yöntemlerindeki değişiklikleri pazara erişim için yeni yollarla bir araya getiriyor. Pazarlama desteği sunulmadan önce, ürünlerin pestisit içermediğini belgelemek üzere akredite bir laboratuvarda test yapıldı. Ardından taze ve işlenmiş ürünler doğrudan ve dayanışma temelli kanallardan satıldı.
Kadın kooperatifleri ve işleme birimleri, buğdayı, domatesi, biberi ve narenciyeyi un, bulgur, salça, nar ekşisi ve kurutulmuş gıdalar dahil çeşitli ürünlere dönüştürdü. Narenciye; perakende siparişleri, toptan alımlar ve aşevleri ile konteyner yerleşimlerine tedarik sağlayan kampanyalar aracılığıyla satıldı.
Proje analizleri ve çiftçi anketleri, dağıtılan malzemelerin ve çiftçilerin hazırladığı ürünlerin maliyetleri düşürdüğünü gösterdi. Aynı değerlendirme, kendi fiyatını belirleyen çiftçilerin tüccar kanallarında elde edilebilen gelirin en az iki katına ulaştığını ortaya koydu. Türkiye’deki üreticiler ve gıda işleyicileri için bu model, daha az girdili tarımı yerelde daha fazla değer bırakabilecek işleme ve satış düzenlemeleriyle ilişkilendiriyor.
Arka plan
Karakılçık buğdayı programın temel ürünlerinden biri haline geldi. Bu yerel çeşidin agroekolojik üretimi bir üretici ve 26 dekarla başladı. Üçüncü yılda 12 üretici, toplam 100 dekarda üretim yapıyordu. Hasat edilen ilk 5 tonun tamamı satıldı.
Program, Hatay’daki çiftçiler ile Türkiye’nin diğer bölgelerindeki ekolojik üreticiler arasında karşılıklı öğrenmeyi de destekledi. Ürün çeşitlendirmesi, narenciye ağırlıklı işletmelerin ekolojik ve ekonomik baskılara karşı dayanıklılığını artırmasının bir yolu olarak sunuluyor.
Sırada ne var
Çiftçiler Hatay’da şu ana kadar 33 üyeye ulaşan bir ekolojik üretim birliği kurdu. Grup kooperatife dönüşmek için çalışırken, Buğday Derneği iç kuralları ve tüzüğü konusunda destek veriyor.
