Ne oldu?
Tüprag Metal Madencilik, Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, uydu takip cihazı taşıyan İnci ve Mercan adlı iki yetişkin caretta caretta’yı denize bıraktı.
Bu salımlar, Ocak 2024’te başlatılan Miner Turtle projesi kapsamında gerçekleştirildi. Altın, Gümüş, Fauna ve Flora adlı diğer dört yetişkin daha önce etiketlenmişti. Proje artık uydu verileri aracılığıyla altı yetişkin Caretta carettayı izliyor.
Takip programı, kaplumbağaların göç rotaları, beslenme sahaları, kışlama bölgeleri ve habitat kullanımı hakkında uzun vadeli kanıt oluşturmayı amaçlıyor. Son nesil cihazlar ayrıca çevresel koşullara ve iklim değişikliğine verdikleri tepkiler konusunda daha ayrıntılı bilgi sunmak üzere tasarlandı.
Neden önemli?
Proje, Akdeniz deniz ekosistemleri ile caretta caretta üreme alanlarının korunmasına yönelik bilimsel kanıt sağlıyor. Tüprag, biyolojik çeşitliliğin korunmasını sürdürülebilirlik yaklaşımının temel unsuru olarak tanımlarken, EKAD ve kamu koruma otoritesi araştırma ve koruma desteği veriyor.
EKAD yönetim kurulu üyesi Profesör Onur Candan, önceki modellemelerin caretta caretta göç rotalarındaki daha belirgin değişimlerin 2050 civarında görülmesini öngördüğünü söyledi. Miner Turtle kapsamında toplanan veriler, bu değişimlerin bazıları için erken belirtilerin ortaya çıkmış olabileceğini gösteriyor; 2026 değerlendirmesi, değişimlerin beklenenden yaklaşık 25 yıl önce yaşandığına işaret ediyor.
Arka plan
Girişim, Akdeniz’de önemli bir yuvalama ve üreme alanı olan Antalya’daki Kızılot sahilinde yürütülüyor. Burada kalıcı bir araştırma merkezi kuruldu; uzmanlar ve gönüllüler 16 kilometrelik kıyı şeridinde incelemeler yapıyor. Ekipler yuvaları belirleyip koruyor, risk altındaki yuvaları taşıyor, yavruları izliyor ve genç kaplumbağaların denize ulaşmasına yardımcı oluyor.
Proje, 2024 ve 2025 saha dönemlerinde 4.497 yuva ve 314.867 yumurta kaydetti. Açıklamaya göre 110.019 yavru denize ulaştı, 10.569 yavru kurtarıldı ve 450 yuva korumaya alındı. İki yıl boyunca yerli ve uluslararası 212 gönüllü saha çalışmalarına katıldı. Eğitim ve farkındalık faaliyetleri 3.100 öğrenciye, 1.450 turizm çalışanına ve 1.900 ziyaretçiye ulaştı.
Sırada ne var?
Tüprag, projenin üçüncü yılında daha geniş bir faaliyet alanıyla süreceğini bildirdi. Verici takılan altı kaplumbağa, uydu takip sistemi üzerinden izlenmeye devam ediyor.
